حجتالاسلام والمسلمین محمدهادی هدایت در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه، با اشاره به جایگاه ممتاز حضرت امام جعفر صادق(ع) اظهار کرد: خداوند متعال در حدیث قدسی، جایگاه ویژهای برای امام جعفرصادق(ع) بیان فرموده و در روایتی در کتاب شریف کافی آمده است که خداوند متعال فرمود: «حقٌّ علیَّ أن أُکرِمَ مثوی جعفر»؛ بر من است که جایگاه جعفر را گرامی و بلندمرتبه قرار دهم.
وی افزود: این مضمون را میتوان در آیات قرآن کریم نیز مشاهده کرد؛ آنجا که خداوند متعال درباره پیامبر اکرم(ص) میفرماید: «وَ رَفَعْنَا لَکَ ذِکْرَکَ»؛ ما نام و یاد تو را بلندآوازه کردیم. همین حقیقت درباره جایگاه امام جعفرصادق(ع) نیز در قالب حدیث قدسی مورد توجه قرار گرفته است و خداوند متعال بر تکریم و رفعت جایگاه ایشان تأکید فرموده است.
امام جعفرصادق(ع)؛ بنیانگذار مرحلهای نوین در تاریخ تشیع
حجتالاسلام والمسلمین هدایت با بیان اینکه عنوان «مکتب جعفری» برگرفته از نقش بیبدیل امام صادق(ع) در تبیین و گسترش معارف شیعه است، تصریح کرد: حقیقت این است که امام جعفرصادق(ع) را رئیس و بنیانگذار مکتب تشیع میدانیم و به همین دلیل نیز مکتب ما با عنوان «مکتب جعفری» شناخته میشود.
وی ادامه داد: آموزههای امام جعفرصادق(ع) موجب شد تشیع از یک جریان محدود، به یک مکتب فکری، اعتقادی، اخلاقی و علمی گسترده تبدیل شود و جایگاهی عظیم در عالم پیدا کند. بخش قابل توجهی از معارف اعتقادی، فقهی، اخلاقی و اجتماعی شیعه در دوره امام جعفرصادق(ع) تبیین و ساماندهی شد و شاگردان آن حضرت این معارف را به نسلهای بعد منتقل کردند.
جهاد فقط در میدان نبرد خلاصه نمیشود
این استاد حوزه علمیه با اشاره به برخی شبهات مطرحشده درباره سیره سیاسی و اجتماعی امام صادق(ع) اظهار کرد: در زمان خود امام جعفرصادق(ع) نیز برخی افراد این شبهه را مطرح میکردند که چرا آن حضرت در برابر جریان باطل قیام نمیکنند و چرا برای مقابله با ظلم، شمشیر به دست نمیگیرند.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: منشأ این شبهه آن بود که برخی افراد تصور میکردند «قیام» الزاماً به معنای برداشتن شمشیر و ورود به عرصه نظامی است؛ در حالی که جهاد تنها در مبارزه مسلحانه خلاصه نمیشود و یکی از مهمترین مصادیق جهاد، بیان حقیقت و مقابله فکری و فرهنگی با جریان باطل است.
حجتالاسلام والمسلمین هدایت با تأکید بر اهمیت جهاد تبیین گفت: در محیط ظلم و جور، انسان باید سخن حق را بیان کند و از چیزی نترسد. بیان حقیقت در برابر حاکمیت باطل و روشنگری درباره انحرافات، خود یکی از مهمترین عرصههای جهاد است.
وی افزود: در روایات نیز بر جایگاه والای سخن حق در برابر حاکم ظالم تأکید شده است؛ بنابراین نباید جهاد را صرفاً در استفاده از ابزار نظامی و قیام مسلحانه خلاصه کرد. گاهی یک سخن حق، یک روشنگری و یک حرکت علمی و فرهنگی میتواند تأثیری عمیقتر و ماندگارتر از یک اقدام مقطعی داشته باشد.
تربیت شاگردان؛ راهبرد امام صادق(ع) برای گسترش معارف اهلبیت(ع)
این استاد حوزه با اشاره به شیوه مبارزه فرهنگی امام صادق(ع) اظهار کرد: یکی از مهمترین اقدامات امام جعفرصادق(ع)، تربیت گسترده شاگردان و ایجاد یک شبکه علمی و معرفتی بود؛ به گونهای که شاگردان برجستهای همچون ابان بن تغلب، زراره و محمد بن مسلم در محضر آن حضرت تربیت شدند و پس از فراگیری معارف اهلبیت(ع)، در مناطق مختلف به ترویج این معارف پرداختند.
وی ادامه داد: امام صادق(ع) صرفاً به تربیت شاگرد برای حضور در مدینه اکتفا نمیکردند، بلکه شاگردان خود را به نقاط مختلف اعزام میکردند تا پاسخگوی نیازهای دینی و اعتقادی مردم باشند و آموزههای اهلبیت(ع) را در جامعه گسترش دهند.
حجتالاسلام والمسلمین هدایت با اشاره به دستور امام صادق(ع) به شاگردان خود برای ارتباط مستقیم با مردم گفت: آن حضرت به برخی شاگردان میفرمودند در میان مردم بنشینید و به پرسشها و مسائل آنان پاسخ دهید. تعبیر «اجلس للناس» در این زمینه، نشاندهنده توجه ویژه امام به حضور اجتماعی عالمان و پاسخگویی مستقیم به نیازهای مردم است.
وی افزود: این اقدام نشان میدهد که امام جعفرصادق(ع) یک نظام علمی و معرفتی فعال ایجاد کرده بودند که در آن شاگردان ایشان در مناطق مختلف حضور داشتند، به پرسشهای مردم پاسخ میدادند، مسائل شرعی را تبیین میکردند و معارف اهلبیت(ع) را به جامعه منتقل میساختند.
اعتراف جریان عباسی به نفوذ علمی امام صادق(ع)
حجتالاسلام والمسلمین هدایت با اشاره به گستردگی فعالیت علمی و فرهنگی امام صادق(ع) گفت: اهمیت این حرکت به اندازهای بود که حتی جریان حاکم عباسی نیز نمیتوانست نفوذ علمی و اجتماعی امام صادق(ع) را نادیده بگیرد.
وی ادامه داد: قدرت علمی، نفوذ اجتماعی و تربیت شاگردان متعدد موجب شده بود که امام جعفرصادق(ع) به یک شخصیت اثرگذار در جامعه اسلامی تبدیل شوند؛ بهگونهای که دستگاه خلافت نمیتوانست بهسادگی در برابر این جریان علمی و معرفتی ایستادگی کند.
این استاد حوزه علمیه تأکید کرد: آنچه امام جعفرصادق(ع) انجام دادند، یک حرکت عمیق و راهبردی بود؛ ایشان با تربیت انسانهای عالم، بصیر و پاسخگو، زمینه گسترش معارف اهلبیت(ع) را در مناطق مختلف فراهم کردند و اجازه ندادند جریان فکری و اعتقادی شیعه در محدودهای خاص باقی بماند.
امام صادق(ع) با تربیت نیرو، جبههای گسترده ایجاد کردند
وی در ادامه خاطرنشان کرد: اگر سیره امام جعفرصادق(ع) را بهدرستی مطالعه کنیم، درمییابیم که آن حضرت در کنار فعالیتهای علمی، در حال ایجاد یک جبهه گسترده معرفتی و فرهنگی بودند؛ جبههای که اعضای آن در نقاط مختلف حضور داشتند و وظیفه تبیین معارف، پاسخگویی به شبهات و هدایت مردم را برعهده داشتند.
حجتالاسلام والمسلمین هدایت افزود: بنابراین، مبارزه امام جعفرصادق(ع) با جریان باطل را نباید صرفاً در قالب قیام مسلحانه جستوجو کرد؛ بلکه تربیت شاگرد، تولید و تبیین معارف، پاسخگویی به سؤالات مردم، اعزام نیروهای علمی به مناطق مختلف و گسترش فرهنگ اهلبیت(ع)، بخش مهمی از راهبرد آن حضرت برای حفظ و گسترش مکتب تشیع بود.
وی تصریح کرد: مکتب جعفری حاصل یک حرکت عمیق علمی، تربیتی و معرفتی است و یکی از مهمترین درسهای سیره امام جعفرصادق(ع) برای امروز، توجه به اهمیت تربیت نیرو، جهاد تبیین، پاسخگویی به شبهات و حضور فعال در عرصه فرهنگی و اجتماعی است.
شش توصیه مهم امام جعفرصادق(ع) به شیعیان
حجتالاسلام والمسلمین هدایت با اشاره به آموزههای امام صادق(ع) درباره ویژگیهای شیعیان واقعی، گفت: آن حضرت پیروان خود را به تقوای الهی، احتیاط در امور دینی، تلاش و کوشش در راه خدا، صداقت در گفتار، ادای امانت و طولانیکردن سجدهها و حُسن همجواری سفارش کردهاند و تأکید داشتند که رفتار انسان باید به گونهای باشد که دیگران را به سوی مکتب اهلبیت(ع) جذب کند. «اقرا علی من تری انه یطیعنی منهم و یاخذ بقولی السلام و اوصیکم بتقوی الله عزوجل و الورع فی دینکم و الاجتهاد لله و صدق الحدیث و اداء الامانه و طول السجود و حسن الجوار»
وی با بیان اینکه در روایات اهلبیت(ع) بر نقش رفتار و سبک زندگی در معرفی معارف دینی تأکید فراوان شده است، اظهار کرد: امام جعفرصادق(ع) در روایتی خطاب به پیروان خود میفرمایند: «سلام ما را به کسانی که ادعا میکنند شیعه ما هستند برسانید و این آموزهها را به آنان بیاموزید.» امام جعفرصادق(ع) در ادامه، شیعیان را به «تقوای الهی، احتیاط در دین، تلاش و کوشش برای خدا، راستگویی، ادای امانت و طولانیکردن سجده و حُسن همجواری» سفارش میکنند؛ مجموعهای از ویژگیها که میتواند معیار و نشانهای برای شناخت شیعه واقعی باشد.
عشق به عبادت؛ عاملی برای پیوند دائمی انسان با خدا
وی با اشاره به اهمیت عبادت در مکتب اهلبیت(ع) گفت: آیتاللهالعظمی جوادی آملی در درس تفسیر خود بر این نکته تأکید داشتند که در اسلام، «عشق به عبادت» وجود دارد و انسان مؤمن باید به عبادت علاقهمند باشد و آن را با شوق و محبت انجام دهد. بر اساس آموزههای دینی، عبادت تنها مجموعهای از اعمال ظاهری نیست، بلکه حقیقتی است که میتواند انسان را زنده و پویا نگه دارد و ارتباط او را با خداوند متعال مستحکم کند.
وی با تأکید بر جایگاه ویژه سجده در عبادت اظهار کرد: یکی از عالیترین جلوههای عبادت، سجده در برابر پروردگار است؛ ازاینرو امام صادق(ع) نیز در بیان ویژگیهای شیعیان، «طول سجود» و داشتن سجدههای طولانی را مورد توجه قرار دادهاند.
رفتار نیک؛ معیار معرفی شیعه واقعی
وی در ادامه به یکی دیگر از توصیههای امام صادق(ع) اشاره کرد و گفت: آن حضرت علاوه بر عبادت و ارتباط با خدا، بر «حُسن جوار» و رفتار شایسته با دیگران تأکید دارند. یعنی انسان باید در روابط اجتماعی نیز اخلاق نیکو و رفتار پسندیده داشته باشد. امام جعفرصادق(ع) میفرمایند اگر شما چنین رفتاری داشته باشید و از اخلاق نیکو برخوردار باشید، مردم خواهند گفت این افراد پیروان جعفربنمحمد(ع) هستند. بنابراین، شیعه بودن تنها به ادعا نیست، بلکه باید در رفتار، اخلاق، عبادت، صداقت و تعامل انسان با دیگران نمود پیدا کند.
۹۸ درصد تبلیغ دین، در سبک زندگی و رفتار است
وی با اشاره به دیدگاه آیتاللهالعظمی جوادی آملی درباره شیوه صحیح تبلیغ دین تصریح کرد: همانگونه که ایشان تأکید فرمودهاند، بخش بسیار مهمی از تبلیغ دین از طریق سبک زندگی و رفتار انسانها صورت میگیرد. شاید تنها دو درصد از تبلیغ دین با بیان و سخنرانی انجام شود، اما ۹۸ درصد تبلیغ دین به سبک زندگی و رفتار خود انسانها بازمیگردد. اگر فردی درباره اخلاق، صداقت، امانتداری، عبادت و محبت به دیگران سخن بگوید، اما در عمل به این آموزهها پایبند نباشد، نمیتواند پیام دین را به شکل مؤثر منتقل کند.
وی ادامه داد: اهلبیت(ع) نیز بارها بر همین شیوه تأکید کردهاند و از پیروان خود خواستهاند که مردم را با رفتارشان به سوی مکتب اهلبیت(ع) دعوت کنند. بنابراین، بهترین و مؤثرترین تبلیغ برای تشیع، رفتار شایسته و سبک زندگی مبتنی بر آموزههای اهلبیت(ع) است.
فرصت ولادت امام جعفرصادق(ع) برای ترویج فرهنگ جعفری
حجتالاسلام والمسلمین هدایت با اشاره به ایام ولادت امام جعفرصادق(ع) اظهار کرد: باید از این فرصت استفاده کنیم و با مرور سیره و رفتار آن امام بزرگوار، تلاش کنیم جلوههای زیبای اخلاق و سبک زندگی جعفری را در زندگی خودمان پیاده کنیم.
وی افزود: اگر میخواهیم مردم را با مکتب امام جعفرصادق(ع)، یعنی مکتب تشیع، آشنا کنیم، باید پیش از هر چیز رفتار و اخلاق ما نشاندهنده این مکتب باشد. مردم بیش از آنکه به سخنان ما توجه کنند، رفتار ما را میبینند و بر اساس آن درباره دین و مذهب قضاوت میکنند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: امیدواریم در ایام ولادت امام جعفرصادق(ع)، با الگو قرار دادن رفتارهای زیبای آن حضرت و عمل به توصیههای ایشان، بتوانیم در جامعه اخلاق نیک، صداقت، امانتداری، عبادت و حسن معاشرت را بیش از پیش ترویج کنیم و با رفتار و سبک زندگی خود، مردم را به سوی مکتب اهلبیت(ع) جذب کنیم.
انتهای پیام/
نظر شما